شبنم - shebnem

مطالب و عکس ها و مناظر زیبا و جذاب

بقاع، آرامگاه ها و زیارتگاه های اصفهان - آثار تاریخی
نویسنده : پسنده - ساعت ۱٠:٠٢ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٧/۱٢/۱٥
 

 بقاع، آرامگاه ها و زیارتگاه های اصفهان

 

مقدمه

به طور کلی آرامگاه به بنائی گفته می شود که یک یا چند شخصیت مذهبی و یا سیاسی در آن دفن شده باشند. این نوع بناها را به دو گروه مذهبی، زیارتی،‌ و مقبره های غیرمذهبی می توان تقسیم کرد. مقبره های مذهبی در بیشتر شهرها و روستاها به امامزاده معروف شده اند و در مقایسه با سایر بناها غیر از مساجد از احترام ویژه ای برخور دارند. در دوره اسلامی امامزاده ها بیش از سایر بناها مورد احترام و علاقه مسلمانان و به ویژه شیعیان بوده اند. امامزاده ها در طول زمان توسعه یافته و از یک آرامگاه معمولی به بناهای نفیس و باشکوه تبدیل شده اند.

در اصفهان نیز امامزاده ها و بقاع متبرّکه سابقه ای طولانی و احترامی خاص داشته و ویژگیهای منحصر به فرد و تزئینات باشکوه آنها مورد توجه پژوهشگران و محققین بوده است در این قسمت امامزاده‌های مشهور و معروف اصفهان را معرفی می کنیم.

آرامگاه‌آقا‌حسین خوانساری (قبه‌العلماء)

 

آرامگاه خواجه نظام‌الملک (دارالبطیخ)

بقعه شهشهان

 

بقعه شیخ ابومسعود رازی

بقعه ستی فاطمه و مقبره شاهزادگان

 

 

 

در مزارستان تخت فولاد و در ساحل جنوبی زاینده رود مزار مرحومین آقا حسین خوانساری فرزندش آقا جمال خوانساری و تعداد دیگری از علماء قرار دارد.

آقا حسین و فرزندش از رجال و روحانیون برجسته عصر صفوی هستند که به لحاظ تألیفات متعدد و تربیت شاگردان مستعد در جهان اسلام شهرت دارند. مخصوصاً آقا حسین در دربار شاه سلیمان صفوی از نفوذ و احترام بسیاری برخوردار بود و اکثر فضلا و روحانیون بزرگ آن عصر محضر درس اورا درک کرده اند.

آرامگاه شامل بقعه و گنبدی بر آن است سردر آرامگاه با کاشیهای خشت هفت رنگ به خط ثلث تزئین شده است. قسمت فوقانی کتیبه از بین رفته و به علت مرور زمان و عوامل جوی نابود شده است . بسیاری از محققین عقیده دارند این آخرین بقعه ای است که در زمان صفویه بر روی آرامگاه یکی از دانشمندان ساخته شده است. در داخل بقعه تعداد دیگری از علماء و دانشمندان عصر صفویه و دوره های بعد به آرامش ابدی رسیده اند به همین جهت این مجموعه به قبه العلماء نیز معروف است.

نمای داخلی با تزئینات گچی به سبک صفویه تزئین شده و نمای خارجی گنبد و دیوارهای بقعه با کاشی های زیبا و نفیس تزئین شده است.

در محله دارالبطیخ که امروز محله احمد آباد است ، آرامگاه خواجه نظام الملک طوسی،‌ مرد بزرگ علم و ادب و سیاست ایران در سالهای 465 و 485 هجری قمری واقع شده است. آرامگاه خواجه در کنار قبور چند تن از شاهان سلجوقی قرار گرفته و به نظر بسیاری از محققین و کارشناسان در گذشته بنای مناسبی نیز بر این قبور وجود داشته است.

در این محل 8 قبر به چشم می خورد که اغلب دارای سنگ مرمر نفیس هستند. بر مدفن خواجه سنگ مرمرین بسیار زیبائی نصب است که در اطراف آن کتیبه ای شامل آیه الکرسی و کلمات دیگر نوشته شده است.

مزار ملکشاه سلجوقی نیز در همین محل قرار دارد. ترکان خاتون همسر ملکشاه سلجوقی و فرزندان او مانند برکیارق و سلطان محمد و سلطان محمود نیز در این محل مدفون هستند. بر سنگ های موجود در این محل علاوه بر تاریخ های مربوط به زمان سلجوقی ،‌ برخی تواریخ از جمله 859 هجری قمری و 937 و 953 هجری قمری نوشته شده است.

تا چند سال پیش چنار کهنسالی بر در ساختمان این مجموعه آرامگاهی وجود داشت که مردم اصفهان آن را با چنار دارالبطیخ می گفتند. امروز از این چنار اثری موجود نیست.

بقعه شهشهان

در مجاورت مسجد جامع اصفهان و در محله شهشهان بقعه ای قرار دارد که اساس ساختمان آن مربوط به زمان تیموریان است. ساختمان این بقعه در زمان سلطان محمد بن بایسنقر نواده امیر تیمور انجام گرفته است. این بقعه آرامگاه شاه علاء الدین محمد از سادات و بزرگان اصفهان است که در سال 850 هجری قمری به دستور شاهرخ تیموری به شهادت رسیده است. مورخین علت شهادت این سید جلیل القدر را ناشی از علاقه ای می دانند که سلطان محمد بن بایسنقر به او داشته و نزاع دو شاهزاده تیموری و تسلط شاهرخ به اصفهان موجب خشم وی و کشته شدن این مرد بزرگ می شود.

پس از مرگ شاهرخ و تسلط مجدد سلطان محمد به اصفهان به دستور وی در مدرسه و حسینیه شاه علاء الدین محمد بقعه ای بنا می کنند و موقوفاتی نیز برای مزار او تعیین می نمایند.

به هرحال بقعه از داخل و خارج با گچبری و کاشیکاری تزئین شده و گنبد آن در اوائل حکومت پهلوی مرمت شده است.

خطاط کتیبه اصلی بقعه محمود نقاش خوشنویس مشهور قرن نهم هجری است که به خط ثلث گچبری شده ،‌ اشعار و عباراتی را نوشته و به شهادت شاه علاءالدین محمد اشاره کرده است.

بر دیوار شرقی داخل بقعه شهشهان اشعاری به خط نستعلیق سفید نوشته شده است . بر دیوار شمالی داخل بقعه نیز کتیبه ای است که با گچبری به خط ثلث سفید بر زمینه قهوه ای و سبز و قرمز به تاریخ 1013 هجری قمری به وسیله صحیفی فارسی کتابت شده است.

مفاد این کتیبه به اقدامات بانوی نیکوکاری اشاره می کند که نام او خانم سلطان بوده است.

همچنین عبارات این کتیبه بیانگر تعمیراتی است که در زمان سلطنت شاه عباس اول صفوی در بقعه انجام گرفته است.


 
comment نظرات ()